Алексей Тимофеев
(26.08. 1911-26.02.1944)
Тимофеев Алексей Кузьмич – поэт, переводчик.
Родился во II Нерюктяйском наслеге Сунтарского улуса. С 1-4 классы учился в Шеинской школе , затем в школе г. Якутска. Учился в педтехникуме. Затем работал учителем. В 1932-1933 г. работал сотрудником газеты «Эдэр большевик». С 1933 г. – в Якутском государственном издательстве, сначала в литературном отделе, затем редактором в научно-технической, партийно-массовой литературы.
А.К. Тимофеев занимался переводами на якутский язык. Им были переведены произведения М. Шолохова, Д. Фурманова, И. Эренбурга.
Произведения
Дьоллоох эдэр саас : [хоһооннор]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1944. – 30, [2] с.
***
Кыайыыга : Сталин. конституцияҕа, ССРС Верхов. Советтарын быыбардарыгар уонна Испания, Китай норуоттарын геройдуу охсуһууларыгар ананар : [хоһооннор]. – Якутскай САССР гос. изд-вота, 1937. – 108 с. – Лат. графика. – Иһинээҕитэ : Төрөөбүт дойду туһунан ырыа / А. К. Тимофеев.
Эдэр суруйааччылар альманахтара / хомуйбуттара уонна ред. : С. Р. Кулаачыкап-Эллэй уонна А. А. Бэрияк. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1938. – 62 с.. – Лат. графика. – Иһинээҕитэ : Уруйдааҥ улуу Сталины / А. К. Тимофеев.
Кэпсээннэр. Хоһооннор : (оҕо лит. конкурсугар киирбит матырыйааллар). – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1939. – 53, [1] с. : ил. – Лат. графика. – Иһинээҕитэ : Ыччат үөрүүтэ / А. К. Тимофеев.
Улуу сирдьит туһунан ырыалар : [Сталин 60 сааһын туолуутугар / редкол. : А. А. Бэрияк (эппиэт. ред.), В. М. Новиков, Г. М. Васильев ; орнаменнары оҥордо П. В. Попов]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1939. – 80, [2] с. : ил. портр. – Лат. графика. – Иһинээҕитэ : Уруйдааҥ, улуу Сталины! / Алексей Тимофеев.
Саха советскай художественнай литературатын альманаҕа: САССР XX сылын туолуутугар [редкол.: Н. Золотарев, Н. Е. Мординов, С. П. Тихонов]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1942. – 125, [3] с. – Иһинээҕитэ : Уруйдааҥ, Улуу Сталины! ; Доҕордуу туһунан ырыа : хоһооннор / А. К. Тимофеев.
Урусхаллыаҕыҥ фашисткай баанданы : [хоһооннор / хомуйан оҥордо Амма Аччыгыйа]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1942. – 61, [2] с. – Иһинээҕитэ : Өрүөлчээн ; Доҕордуу туһунан ырыа / А. Тимофеев.
***
Ырыанньык. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1947. – 11 с. – Иһинээҕитэ : А. Тимофеев тылб. Москва / В. Лебедев-Кумач.
Саха сирэ ыллыыр : [ырыанньык] / бэчээккэ бэлэмнээтилэр : Ф. Аргунов, З. Винокуров, Г. Никифоров , композитор Г. Григорян уопсай ред. – Якутскай : Саха сиринээҕи кинигэ изд-вота, 1956. – 148 с. : нот. – Иһинээҕитэ : А. Тимофеев тыллара. Төрөөбүт дойдум / С. Павлов музыката.
Переводы
Лермонтов, М. Ю. Песня о государе Иване Васильевиче, молодом опричнике и удалом купце Калашникове /.М. Ю. Лермонтов // Лермонтов М. Ю. Ырыалар уонна поэмалар / М. Ю. Лермонтов. – Дьокуускай : Якгиз, 1941. – С. 111–125.
Фурманов, Д. А. Кыһыл десант : [улахан саастаах оҕолорго сэһэн] / Д. Фурманов ; А. К. Тимофеев тылб. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1941. – 36 [1] с. : ил.
Шолохов, М. А. Өстөөҕү өһүөмдьүлүүр наука : [сэһэн] / Михаил Шолохов ; [А. К. Тимофеев тылб.]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1942. – 47 [1] с.
Эренбург, И. Г. Улуу кыргыһыы : [«Кыһыл сулус» хаһыаттан ыстатыйа хомуурунньуга] / Илья Эренбург ; [А. Р. Халыев, А. К. Тимофеев тылб.]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1942. – 70 [2] c.
***
РСФСР хотугу уһук сирдэригэр үлэлээччилэргэ чэпчэтиилэр тустарынан балаһыанньаны бигэргэтэр туһунан : БАКСК уонна РСФСР НКС 1932 с. ыам ыйын 10 к. уураахтара / Үлэһит Союз Саха уобаластааҕы ком. ; [А. К. Тимофеев тылб.]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1936. – 23, [1] c . – Лат. графика.
Кыһыҥҥы бириэмэҕэ САССР куораттарыгар, сэлиэнньэлэригэр, колхозтарыгар, совхозтарыгар, МТС баһаартан харыстаныы дьаһаллар тустарынан : САССР НХС 1935 сыл алтынньы 17 к. уурааҕа уонна оттор, сырдатар систиэмэлэргэ баһаары утары дьаһаллары ыытар быраабылалар / САССР ИДьНХУ баһаарынай харыстааһын салаата ; [А. К. Тимофеев, Г. С. Тарскай тылб.]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1936. – 15 [1] с. – Лат. графика.
Васильев, Г. В. Кырса пааһа хайдах буолуохтааҕый / Г. Васильев ; А. К. Тимофеев тылб. ; Саха уобалаһынааҕы интэгирээбинэй кооперация союһа. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1935. – 24 [1] c. : ил. – (Булчукка көмө). – Лат. графика.
Ыччат Бүтүн Союзтааҕы Ленинскэй коммунистическай союһун программата уонна устааба / [тылб. ред. А. К. Тимофеев]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1938. – 61 с. – Лат. графика.
Сталин, И. В. Ленинизм боппуруостарыгар / И. Сталин ; [тылб. ред. А. К. Тимофеев]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1939. – 73 [2] c. – Лат. графика. – Библиогр. текст иһигэр.
Андреев, А. БСК (б)П XVIII съеһигэр эппит тыла : кулун тутар12 к. 1939 с. / А. Андреев ; [тылб. ред. А. К. Тимофеев]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1939. – 35 [1] c. : портр. – Лат. графика.
Владимирскай, М. Киин ревизионнай комиссия БСК (б)П XVIII съеһигэр отчуоттуур дакылаата : кулун тутар 11 к. 1939./ М. Владимирскай ; [тылб. ред. А. К. Тимофеев] – 15 [1] с : портр. – Лат. графика.
Ворошилов, К. Е. БСК(б)П XVIII съеһигэр эппит тыла : кулун тутар 13 к. 1939 / К. Е. Ворошилов ; [тылб. ред. А. К. Тимофеев]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1939. – 46, [2] с.: портр. –Лат. графика.
Каганович, Л. М. БСК(б)П XVIII съеһигэр эппит тыла : кулун тутар 14 к. 1939. / Л. Каганович ; [тылб. ред. А. К. Тимофеев]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1939. – 58 [2] с. : портр. – Лат. графика.
Микоян, А. И. БСК(б)П XVIII съеһигэр эппит тыла : кулун тутар 13 к. 1939 с. / А. Микоян ; [тылб. ред. А. К. Тимофеев]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1939. – 30 [2] с. : портр. – Лат. графика.
Тыа хаһаайыстыбатын Бүтүн Союзтааҕы быыстапкатыгар Саха АССР кыттааччыларын уонна кинилэр көрдөрүүлэрин туһунан : САССР НКС уонна БСК(Б)П Саха уобаластааҕы ком. бюротун 1939 с. кулун тутар 9 к. уураахтара [көрөн таһаарааччы А. К. Тимофеев]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1939. – 21 [1] с. : портр. – Лат. графика.
Ленин, В. И. 1905 сыллааҕы революция / В. И. Ленин ; [тылб. ред. А. К. Тимофеев]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1939. – 77 [1] с. : портр. – Лат. графика. – Библиогр. строка аннынааҕы хос быһаарыыга бэриллибит.
Сталин, И. В. Октябрьскай революция Аан дойду үрдүнэн характера : Октябрь 10 сылын туолуутугар / И. Сталин ; [тылб. ред. А. К. Тимофеев]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1939. – 14 [1] с. – Лат. графика.
Александров, Г. Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии билиҥҥи бириэмэтээҕи кэмин туһунан / Г. Александров ; [В. К. Алексеев, А. К. Тимофеев тылб.]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1942. – 38 [2] с.
Лемин, И. Аҕа дойдуну көмүскүүр сэрии биир сыла уонна народтар икки ардыларынааҕы быһыы-майгы / И. Лемин ; [А. К. Тимофеев, М. М. Захаров тылб.]. – Якутскай : САССР гос. изд-вота, 1942. – 57, [1] с.
О жизни и творчестве
Алексей Тимофеев кэриэһигэр : [некролог] // Кыым. – 1944. – Олунньу 29 к.
Михайлов, А. Өлөксөй поэт уонна кини табаарыстара : [ Убайын А. Тимофеев олоҕун туһунан ахтыы] / А. Михайлов // Ильич уоттара. – 1987. – Бэс ыйын 4 к.
Шадринова, А. «Таптыыбын көҕөрөр халлааннаах…» : [А. К. Тимофеев төрөөбүтэ 90 сылыгар] // Сунтаар сонуннара. – 2002. – Бэс ыйын 13 к.
Алексеев, В. Л. Поэт Алексей Тимофеев төрөөбүтэ 100 сыла. Таптыыбын көҕөрөр халлааннаах… / В. Л. Алексеев // Киин куорат. – 2011. – Алтынньы 20 к. – С.19.
Саввинова, А. «Чуораанныы чугдааран туойабын…» : [«Төрөөбүт дойду туһунан ырыа» автора Алексей Кузьмич Тимофеев төрөөбүтэ 100 сылыгар анаан ахтыы] / Анна Саввинова // Сунтаар сонуннара. – 2011. – Балаҕан ыйын 20 күнэ. – С. 3.
Герасимова, И. Күүкэйтэн тахсыбыт ырыа / Ирина Герасимова // Күүкэй үйэлэртэн үйэлэргэ : социальнай-экономическай уонна культурнай сайдыыта / хомуйан оҥордулар : Р. И. Бравина, В. В. Илларионов ; редкол. : Р. И. Бравина уо. д. а. – Дьокуускай, 2003. – С. 363-364.
Шадринова, А. Ырыа, поэт дьылҕата уонна Лаглаҕар харыйа / Суоһааны // Орто дойду. – 2007. – Балаҕан ыйын 6 к. – С. 9.
Шадринова, А. Тимофеев Алексей Кузьмич / А. Шадринова // Түбэй нэһилиэгэ, Сунтаар улууһа / [хомуйан оҥордулар : Т. В. Михайлова (Михалева), Н. В. Михалева-Сайа; ред. сүбэ : М. М. Данилова уо. д. а.]. – Дьокуускай, 2010. – С. 467-470.
Писатели Якутии : биобиблиографический справочник / автор-составитель В. Н. Павлова ; редакционная коллегия: О. Г. Сидоров [и др.] ; фотографии и репродукции А. И. Винокурова и др. – Якутск : Бичик, 2019. – 720 с.
О нем, с. 602.