Кэпсээн
I. Светлана Егорова. «Быыл одоно».
Таба суруйууну, тыл-сурук үгэһин тутуһуу өттүнэн үчүгэйдик суруллубут. Сонун ис хоһоонноох. Толкуйа үчүгэй. Одон (планета) диэн саҥа тылы туттубута кэрэхсэбиллээх. Ол эрээри бу тылы кэпсээнигэр быһаарыахтаах этэ. Кэпсээн тутула, утума орун-оннугар.
II. Мира Афанасьева. «Куттас оҕолор».
Толкуйа үчүгэй. Ол эрээри утумун-ситимин ситэ оҥорботох. Тылы сыыһа туттуулар (түннүк үөлэһэ), олуттаҕас этиилэр бааллар.
III. Мария Винокурова. «Уораан уонна ириэрии».
Дьыл оҕуһун муоһун тостуутун халандаар чопчу күнүгэр хам баайарга дьулуһуу туһата суох мөккүөрү үөскэтэр. Кэпсээн утума-ситимэ сахсархай. Аата ис хоһоонун уонна ис номоҕун үчүгэйдик арыйбат.
Хоһоон
I. Протопопов Дмитрий-Ураты Уран Тыл.
Кэпсээн-сэһэн майгылаах ураты хоһоон буолбут. Хоһоонньут бэйэтин ураты уус-уран киэбин булбут. Толкуйдатар ис хоһоонноох, ис номохтоох.
II. Васильева Айыына.
Тыл-өс, ис хоһоон, ис номох, дьүһүйэн-хоһуйан этии өттүнэн судургу хоһооннор.
III. Гавриил Адамов. «Кыым», «Саха сирэ» хаһыаттарга бэчээттэммит хоһоон.
Афанасий Гуринов-Арчылан,
бэйиэт, прозаик, саха тылын уонна литэрэтиирэтин идэлээҕэ, суруналыыс,
«Күрүлгэн» уус-уран сурунаал уонна «Кыым» хаһыат «Кулуһун»
уус-уран сыһыарыытын эрэдээктэрэ.
Бэлиэтээһиннэр
Прозаҕа үс айымньы киирбит. Афанасьева М.П. кэпсээнэ остуоруйа буолбута буоллар, ордук буолуох этэ диэн көрдүм. Егорова С.С. кэпсээнэ эмиэ ити курдук хабааннаах айымньы эбит. Үс айымньыттан ордук табыллыбытынан Винокурова М.И. кэпсээнин ааттыахпын сөп. Кэпсээн тиэмэтэ олохтон ылыллыбыт, судургу тыллаах-өстөөх, үөрэтэр-иитэр суолталаах. «Быыл одоно» суруйуу үһүс миэстэ буолар.
Поэзияҕа эмиэ үс айымньы киирбит. Үс айымньы буолуо дуо, үс ааптар үлэтэ киирбит эбит.
Протопопов Дмитрий хоһоонун ис хоһооно сонуннук иһиллэр курдук эрээри, дьиктитэ диэн, бастакы «Тыыннаахтыы өлбүт…» диэн тыллара дэбигис өйдөнө охсуллубат курдук эрээри, дьиҥинэн дириҥ ис хоһоонноох хоһуйуу буолар. Ити курдук «тыыннаахтыы өлбүт» дьон, хомойуох иһин, биһиги ортобутугар бааллар. Бу хоһооннортон бастыҥнара.
Иккиһинэн, Адамов Г.С. «Дьиэ. Үлэ. Өрөбүл» хоһооно эмиэ сонуннук иһиллэр.ол эрэн, хоһоон аата-суола ис хоһоонугар сөп түбэспэт дии санаатым.
Үһүс ааптар — Васильева А.Ф. хоһоонноро сиикэриктэр. Хоһооннорун тылын-өһүн, тутулун кичэйэн көрдөҕүнэ сатаныыһы. Биир тиэмэни хос-хос хатылыыр эбит, хоһоон ахсаанынан буолбакка, таһымынан сыаналанар.
Ааптардар бары даҕаны айымньы хайдах тутуллаах буолуохтааҕын үөрэтиэхтэрин наада эбит. Бу айымньылар ортолоругар «элээмиит» уонна «одон» диэн ханнык да тылдьыкка суох тыллар бааллар. Өскөтүн, түөлбэ тыла буоллаҕына, хайаан да быһааран суруйуллуохтаах. Үсүһүнэн айымньыны күрэххэ киллэрэр буоллахха, тылга-өскө алҕас түһэриллиэ суохтаах. «Куттас оҕолор» айымньыга кыһыл строка тутуһуллубатах, пробела көннөрүллүбэтэх. Аны ааптардар бары да кэриэтэ тире уонна дефис суолтатын аахайбаттар эбит. Хас биирдии ааптар сурук бэлиэтин билэргэ дьулуһуохтаах. Бэчээттэммитин да кэннэ көрөн көннөрүллүөхтээх. Сорох этиилэр быһыта-орута суруллубуттар. Этии толору өйдөнүмтүө буолуохтаах.
Айымньыны кырата уонна, улахан отутта ааҕан, доргуччу ааҕан бэрэбиэркэлэниэхтээх. Ханна эмэ олуттаҕастык иһиллэр буоллаҕына, кичэйэн хос-хос бэрэбиэркэлэниэхтээх.
В.Г. Дьячковская-Хара Көмүс,
суруйааччы, тылбаасчыт, СӨ Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ
ДЬҮҮЛЛҮҮР СҮБЭ ҮЛЭТИГЭР УОПСАЙ ТҮМҮК
Саха литературата саҥа сайдар кэмигэр күлүм гынан ааспыт чаҕылхай талааннаах биир дойдулаахпыт Николай Михайлович Андреев-Түгүнүүрэп төрөөбүтэ 120 сылыгар аналлаах эдэр ааптардар аһаҕас литературнай күрэстэригэр ыҥырыыбытын ылынан кыттыбыт ааптардарга улахан махтал тылларын этэбит.
Балаһыанньа быһыытынан, 2 бөлөх буолуохтаах этэ да, 16-25 саастаахтарга 1 эрэ үлэ киирбитинэн, 26-40 саастаахтары кытта бииргэ сыаналаатыбыт. Күрэспит биир ирдэбилинэн айымньылар урут ханна да бэчээттэммэтэх буолуохтаах этилэр, ону поэзияҕа кыттыбыт Адамов Г. ыыппыт хоһооно хаһыаттарга, сурунаалга бэчээттэммит буолан биэрдэ.
Кэпсээннэр бары оҕоҕо аналлаахтарга олус үчүгэй, онон, бу көстүү аныгы оҕо литературата сайдарыгар эрэли үөскэтэр.
I. Мария Винокурова (Дьокуускай). «Уораан уонна ириэрии».
Кэпсээн оҕолорго иитэр-үөрэтэр суолталааҕа хайҕаллаах. Тыла-өһө аныгы оҕо ааҕарыгар өйдөнүмтүө.
II. Мира Афанасьева (Сунтаар). «Куттас оҕолор».
Остуоруйа дэммитэ буоллар, ордук буолуох эбит. Тылы-өһүн сааһылаан биэрдэҕинэ, ааҕарга ордук өйдөнүмтүө буолуо этэ.
III. Светлана Егорова (Үөһээ Бүлүү). «Быыл одоно».
Сонун ис хоһоонноох, фантастикаҕа барсыах курдук. Одон (куйаар) диэн саҥа тылы туттубутун быһаарыахтаах этэ.
Поэзияҕа
I. Протопопов Дмитрий-Ураты Уран Тыл (Таатта).
Толкуйдатар ис хоһоонноох, ураты уобарастаах, ис номохтоох хоһоон.
II. Васильева Айыына (Горнай).
Тыл-өс, хоһуйан этии өттүнэн сиппэтэх хоһооннор. Салгыы үлэлээн, ситэрэн биэриэн наада.
III. Гавриил Адамов (Хаҥалас).
«Кыым», «Саха сирэ» хаһыаттарга, “Чолбон” сурунаалга бэчээттэммит хоһоон. Эдэр оҕо диэтэххэ, киһи барахсан өйүн-санаатын хайа да үйэҕэ хааччахтыыр толкуйу сурукка бэркэ киллэрбит.
Күрэспитигэр кыттыбыт эдэр ааптардарга барыларыгар айымньылаах үлэни, чэгиэн доруобуйаны, дьоллоох олоҕу баҕарабын.
Сунтаар киин бибилэтиэкэтин
библиография уонна кыраайы үөрэтии
салаатын сэбиэдиссэйэ Иванова М. Х.
| № | ФИО | Возрастная категория | жанр | А.Гуринов-Арчылан | В.Дьячковская-Хара Көмүс | Иванова М.Х. | места |
| 1 | Афанасьева Мира Петровна | 2 кат. | Көрдөөх ийэ көрүдьүөс кэпсээннэриттэн “Куттас оҕолор” проза | II | II | II | II |
| 2 | Винокурова Мария Ивановна | 2 кат. | “Уораан уонна ириэрии” проза | III | I | I | I |
| 3 | Егорова Светлана Сергеевна | 2 кат. | “Быыл одоно” проза | I | III | III | III |
| 4 | Адамов Гавриил Семенович | 1 кат. | “Дьиэ. Үлэ. Өрөбүл.” поэзия | III | II | III | III |
| 5 | Васильева Айыына Федоровна | 2 кат. | “Сана тыллыбыт сибэкки” поэзия | II | III | II | II |
| 6 | Протопопов Дмитрий – Ураты Уран Тыл | 2 кат. | “Тыыннаахтыы өлбүт киһи аттыбар кэлэн олорбута…” Поэзия | I | I | I | I |